I threw five clocks down on my bed.

Toen ik op zolder de stoffige planken afspeurde naar een boek van Marieke dat misschien nog bij mij lag, vond ik tussen de stapels kinderboeken Misschien wel echt gebeurd.

Een sprookjesboek, vol korte en lange, bekende en onbekende sprookjesverhalen van Annie M.G. Schmidt. Ik denk dat Franka dit boek ooit heeft gekregen – ook al staat er geen naam of datum in. Toch kan ik me, wanneer ik door het boek blader, het verloop van bijna elk verhaal herinneren. Het boek heeft een aantal hele mooie illustraties, die ik me ook goed herinner. Vroeger vond ik de verhalen grappig, spannend of vreemd (er is een verhaal dat ‘En toen… werden ze kikvorsen’ heet; ik had geen idee wat kikvorsen waren) en dat vind ik nu nog steeds.

‘Meneer Hammes en de tijgers’ is een verhaal in de voor mij typische Annie M.G. Schmidt-stijl. Het gaat over meneer Hammes die het stadsleven beu is en in AziΓ« gaat wonen. Hij sluit al gauw vriendschap met alle dieren, behalve de tijgers. Die willen hem opeten. Uiteindelijk wordt hij toch vrienden met de tijgers en belooft hij ze te helpen als er gevaar dreigt. Dat gevaar komt in de vorm van een jager. Meneer Hammes spreekt de jager op zijn gedrag aan:

‘Tja,’ zei meneer Hammes, ‘ik ben even bij u gekomen om over een netelige kwestie te spreken. Ik heb vernomen dat u tijgers schiet. Mag ik ook vragen, waarom u dat doet?’
‘Ik maak haardkleedjes van ze,’ zei de jager, ‘en bovendien vind ik het dapper en moedig van mezelf om tijgers te schieten.’
‘Luister eens,’ zei meneer Hammes. ‘Hoeveel haardkleedjes hebt u al in huis?’
‘Tien,’ zei meneer Puttenbroek. ‘En mijn vrouw heeft ook al zeven bontjassen van tijgervellen.’
‘Is dat dan niet voldoende,’ zei meneer Hammes. ‘Wat zou u ervan denken om voortaan eens neushoorns te gaan schieten?’
‘Dat is eigenlijk een uitstekend idee,’ zei meneer Puttenbroek. ‘Waar kan ik die vinden?’
‘In Frankrijk,’ zei meneer Hammes. ‘Daar zijn de meeste neushoorns van heel de wereld. Neemt u nu meteen uw auto en rij naar Frankrijk, daar kunt u net zoveel neushoorns schieten als u wilt.’
Meneer Puttenbroek was heel blij met de tip. Hij reed in zijn auto weg naar Frankrijk en wuifde heel vrolijk nog eens achterom.
En meneer Hammes ging terug naar zijn tijgers en riep: ‘Hij is weg, jongens!’
‘O, wat ben je toch een goeie brave man,’ zeiden de tijgers. ‘Hoe kunnen we je bedanken, kom eens gauw hier, dan krijg je een lik!’
En ze gingen gezellig met z’n allen een beetje spelen in het oerwoud.
Onderwijl ging meneer Puttenbroek op zoek naar zijn neushoorns. Hij doorkruiste heel Frankrijk, maar heeft er nooit een kunnen vinden.
Wel heel zielig, maar misschien komt hij er nog wel eens een tegen.
Uit: ‘Meneer Hammes en de tijgers’

Geniaal, toch? Wat ik zo fijn vind aan haar verhalen is dat er geen overduidelijke, suikerzoete moraal vanaf druipt, maar dat de verhalen een soort ‘twist’ hebben. Nog een paar fragmenten waaruit maatschappijkritiek en een vorm van feminisme uit spreekt:

‘Ziezo,’ zei de koning en hij wreef zich in de handen. ‘Dat is weer voor mekaar. Ben je gelukkig, m’n zoon?’
‘Nee,’ zei de prins.
‘Maar jongen,’ riep de koning verschrikt. ‘Zo’n mooie verloofde van koninklijken bloede en dan nog helemaal zonder kwade gedachten. Denk eens aan!’
‘Tja,’ zei de prins, ‘het is best mogelijk dat ze geen kwade gedachten heeft. Maar als u het mij vraagt, heeft ze helemaal geen gedachten. Geen kwade maar ook geen goede.’
‘Kom, wat hindert dat?’ riep de koning luchtigjes. ‘Ze wordt later koningin en een koningin hoeft geen gedachten te hebben. Als ze maar kan wuiven achter het raampje van haar rijtuig. Als ze maar kan glimlachen en mooie woordjes uit het hoofd kan leren. Dan hoeft ze helemaal niet te denken!’
[…]
‘Waarom is de ene mens rijk en de andere arm?’ vroeg de prins.
Weer keek de prinses hem verbaasd aan. Haar gezicht was mooier dan ooit, maar de prins werd korzelig, omdat hij zag dat ze nooit over die vraag had nagedacht en er ook niet over kΓ³n nadenken. Ze had immers nooit gedachten.
Uit: ‘Kwade gedachten’

Hier wordt de prins niet voorgesteld als een leeghoofdig, maar mooie pion van zijn vader de koning. Hoewel er wel expliciet in het verhaal wordt vermeld dat het een knappe prins betreft, denkt deze prins ook na. Hij uit verschillende filosofische gedachten en vraagstukken, waar zijn prinses tot zijn teleurstelling niet op kan antwoorden. Dat ze niet kan denken, maakt de koning niet uit. Van vrouwen wordt naar zijn mening niet verwacht dat ze nadenken. Ze moeten lachen en mooi zijn. Juist de onverschillige manier van spreken van de koning, is een goede manier van aandacht vestigen op zijn standpunt. Het lijkt mij dat mevrouw Schmidt het niet helemaal met de koning eens zou zijn.

Er komen meer leeghoofdige vrouwen in Misschien wel echt gebeurd voor. Gijsbert, het hoofdpersonage uit het verhaal ‘Het lucifersdoosje’ krijgt van een vrouw een magisch luciferdoosje, waar hij vanalles in kan stoppen, zoals een huis, een fles melk of een fiets. Hij kan ze loslaten wanneer hij wil. Hij heeft zojuist een vrouw meegenomen, voor in zijn nieuwe huis. Ze lijkt eerst een mondige vrouw, maar dat blijkt maar schijn, want uiteindelijk schikt ze zich volgens het normale rollenpatroon:

Gijsbert deed zijn doosje open en zei: ‘D’r in.’
Daar ging Liesje naar binnen en hij na haar mee naar zijn huis, opende het doosje en zie: ‘Pssst.’
Ze kwam er woedend uit en riep: ‘Laat me gaan of ik roep de politie.’
‘Kom nou, wat onaardig van je,’ zei Gijsbert. ‘Kijk eens wat een mooi uitzicht we hier hebben. En er zijn zeven schrijfmachines in dit huis.’
‘Dat verandert de zaak,’ zei Liesje. ‘Ik ben dol op schrijfmachines. Mag ik op allemaal tikken?’
‘Net zoveel als je wilt,’ zei Gijsbert. ‘Wanneer je tenminste klaar bent met het huishouden,’ voegde hij er haastig aan toe.
Liesje veegde de vloer en poetste zijn schoenen en ging toen zitten tikken.
Uit: ‘Het lucifersdoosje’

In het verhaal ‘De maarschalk die zijn oor te luisteren legde’ vond ik vroeger altijd een beetje een griezelig verhaal. Ten eerste had ik geen idee wat een maarschalk was, het klonk een beetje als een bloemensoort, maar uit verhaal bleek dat dat duidelijk niet zo was. Ook was ik nog niet helemaal vertrouwd met de uitdrukking ‘een oor te luisteren leggen’. In dit verhaal moet deze uitdrukking zowel letterlijk als figuurlijk worden genomen, want de maarschalk in kwestie kan zijn oor afschroeven, om te luisteren wat het volk van de koning vindt. Degenen die kwaadspreken worden opgehangen in de kersenboomgaard achter het paleis. Bij het verhaal is ook een illustratie van de kersenboomgaard, met in de lieflijkroze kersenbomen de rammelende en wapperende geraamtes. Ik vond het altijd een enge bladzijde. In dit verhaal is de koning geen goede, wijze man, die voor zijn volk zorgt. Hij is achterdochtige man, die mensen probeert te paaien en om te kopen. Niet helemaal het begin van een vredig ‘Er was eens…’-sprookje:

Op een keer wandelde de jonge prinses door de griezelige kersenboomgaard en ze kwam doodsbleek thuis, want ze had dit nooit eerder gezien. De koning begreep dadelijk waarom ze zo ontdaan was en hij probeerde haar gerust te stellen. ‘Hier,’ zei hij, ‘m’n dochtertje, hier heb je een zilveren theeservies. Speel ermee en wees gelukkig.’
Uit: ‘De maarschalk die zijn oor te luisteren legde’

Ik weet dat er al veel onderzoek is gedaan naar de kinderliteratuur van Annie M.G. Schmidt. Een studiegenoot van mij wilde eerst een scriptie schrijven over haar jeugdliteratuur, maar werd lichtelijk geΓ―ntimideerd door de hoeveelheid scripties die al over dat onderwerpen was geschreven. De zoveelste zou niet veel nieuws toevoegen. Daarom heeft ze zich verdiept in de volwassenenliteratuur van Schmidt, een schijnbaar onderbelicht, maar ook heel interessant onderdeel van haar oeuvre. Toch lijkt het me leuk om eens een paper te schrijven over haar kinderliteratuur!

Peace.

PS. Volgens mij heb ik al eens eerder geblogd over Misschien wel echt gebeurd; dat laat alleen maar zien hoe geweldig het boek is (:

Advertenties

Een Reactie op “I threw five clocks down on my bed.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s